Viering 5 juli 2026 Haagse Dominicus
Thema: ‘Zo vrij als de vogels’; een zomerse viering over zorgeloze vrijheid.
Goedemorgen,
Fijn dat u er bent! Ik heb een paar mededelingen.
Dit is de laatste viering voor de zomervakantie. We beginnen weer op zondag 6 september. Er is nog wel een buitenviering op 19 juli, hier in de tuin.
Een deel van de collecte is bestemd voor het Jacobshospice.
Lied: ‘Waar we ook heengaan’
Van harte welkom in deze viering van de Haagse Dominicus. Ook aan de mensen die meekijken en luisteren via de livestream.
Het thema van deze viering is ‘Zo vrij als de vogels’ .
De voorganger vanmorgen is Noud Fortuin. Ik ben Ria Huisman en ik vervang Jolly van der Velden, zij is ziek. De teksten die ik lees zijn van Jolly.
De namen van iedereen die heeft meegeholpen aan deze viering kunt u vinden op de achterkant van het boekje en bij de aftiteling.
Nu eerst licht en klank voor een moment van reflectie.
Namens de voorbereidingsgroep een inspirerende viering!
Lied: ‘Woord dat ruimte schept’
Inleiding en gebed
Lied: ‘Er is nog zomer en genoeg’
Lezing: ‘Mattheus 6, 26-34’
Lied: ‘Mensenlied’
Gedicht: ‘Vanmorgen werd ik wakker’ (Hans Andreus)
Vanmorgen werd ik wakker
van de vogels.
En ik dacht: Waarvan werd ik wakker?
Van de vogels.
Van het licht ook, maar
meer van de vogels.
Het licht zacht zingend,
de vogels keihard.
Overweging, door Noud Fortuin
Beste mensen,
Afgelopen week was ik bij een workshop over gespreksbevrijding. Geen gespreksbegeleiding maar gespreksbevrijding. Want, zo stelden de gespreksbevrijders, Onze gesprekken hebben bijna altijd een doel. We willen iets weten, iets vertellen, iets oplossen. Daardoor luisteren we vaak al met een antwoord in ons hoofd. Vaak zorgt dit ervoor dat we in een gesprek de ander herhaaldelijk interrumperen, of zij ons, of dit nu aanvullen is, een vraag of eigen associaties en verhalen.
Bij gespreksbevrijding laten we dit allemaal los, samen op een kleedje zitten, of lopen en we zien wel wat er komt. Het is een gesprek zonder doel. Zo doelloos en vrij als de vogels.
Misschien denkt u: prachtig. Misschien denkt u: wat een zweverig gedoe. Ik dacht allebei. Wat mij gedurende de workshop, gedurende de dag steeds meer opviel, was hoe fijn het vertragen was, en hoe ik in die traagheid anders ging luisteren, met nieuwe ogen kon kijken.
Mogelijk is het beroepsdeformatie, maar terwijl ik daar op het kleedje zat met ongemak en lichtheid tegelijk, moest ik denken aan Kierkegaard, en hoe hij vanuit de Lutherse traditie werkt met paradoxen. Want wat is vrijheid dan eigenlijk in zo’n gesprek zonder doel? Is vrijheid de afwezigheid van grenzen? Of ontstaat er juist ruimte wanneer wij leren leven binnen de grenzen die er zijn? Wanneer we daar aanwezig zijn en met andere ogen leren kijken? Misschien begint vrijheid niet wanneer onze zorgen verdwijnen, maar wanneer wij ontdekken dat wij gedragen worden, ook terwijl die zorgen er nog zijn.
Het openingsgebed dat we daarstraks baden, is afkomstig uit Kierkegaard boek “De lelie van het veld, en de vogel van de lucht”. Hij schrijft hij daar: “Vrijheid is opereren in optimale beperking”. Want vrijheid, zo blijkt, is de kunst om ergens binnen de bestaande grenzen onbevangen de ruimte te nemen. Zoals een lelie die tussen de stenen weet te bloeien en de vogel die zich door de wind laat dragen.
Waarom juist de lelie en de vogel? Kierkegaard merkt ergens op dat de mens het enige schepsel is dat weigert te zijn wie hij is. De vogel probeert geen vis te worden. De lelie verlangt er niet naar een boom te zijn. Maar wij mensen raken gemakkelijk verstrikt in onze zorgen en verwachtingen. Daarom wijst Jezus ons naar de lelie en de vogel – niet om hen na te doen, maar om te leren leven zonder steeds iets anders te willen zijn. Zij hoeven hun bestaan niet veilig te stellen; zij ontvangen het. Niet om hen na te doen, maar om van hen te leren wat vertrouwen is. “Uw hemelse Vader voed hen.”
Jezus nodigt ons dus uit een voorbeeld hen te nemen. Kierkegaard noemt hen zelfs onze leraren. Wij mogen leerlingen van de lelie en de vogel worden. Hun eerste les is stilte. Niet de stilte waarin niets gebeurt, maar de stilte waarin wij ophouden steeds zelf het woord te voeren. Kierkegaard schrijft dat bidden niet allereerst spreken is, maar leren zwijgen en wachten totdat wij God horen. Stilte is het begin van het zoeken naar Gods Koninkrijk: niet omdat wij het Koninkrijk moeten maken, maar omdat wij in stilte leren zien waar het ons al tegemoet komt.
Uit die stilte groeit een tweede beweging: gehoorzaamheid. Dat woord klinkt voor veel moderne oren als het tegenovergestelde van vrijheid. Maar voor Kierkegaard is gehoorzaamheid niet onderwerping, maar een onverdeeld hart. De mens is het enige wezen schepsel die weigert te zijn wie hij is. Gehoorzaamheid is dan, niet telkens achter 1000 stemmen aan hoeven, maar leren rusten in Gods zorg en stilte.
En juist daar verschijnt de vreugde: niet als blijvend gevoel, maar als vrucht van stilte en vertrouwen, van overgave. Kierkegaard noemt de lelie en de vogel daarom "vreugdevolle leermeesters", omdat zij helemaal aanwezig zijn in vandaag. Zij leven niet gevangen tussen gisteren en morgen, maar ontvangen de dag zoals die gegeven wordt.
Misschien is verwondering dan wel de manier waarop die vreugde kijkt. Opvallend genoeg zegt Jezus niet als eerste: "Maak je geen zorgen." Hij zegt: "Kijk." Kijk naar de vogels. Kijk naar de lelies. Want pas wie leert zien hoe Gods zorg de schepping draagt, kan ook leren zijn eigen zorgen losser vast te houden.
Verwondering maakt de wereld niet mooier dan zij is. Zij ontkent de pijn niet, zij poetst de barsten niet weg. Zij opent onze ogen voor wat er óók is: Gods aanwezigheid midden in het gewone leven. Waar wij eerst alleen begrenzing zagen, kan ineens iets van Gods Koninkrijk oplichten.
Ik moest denken aan een viering op een gesloten afdeling van de psychiatrie, tijdens een van mijn stages. Letterlijk een afdeling met gesloten deuren. We staken kaarsjes aan voor mensen die gemist werden. Eén vrouw begon te vertellen over haar familie, over verlies, over een geschiedenis die ze nog niet eerder onder woorden had gebracht. Terwijl de deur op slot bleef, leek er in haar iets open te gaan. Toen ze uitgesproken was, zei ze dat het lichter voelde. De deur bleef dicht en toch kan je zeggen dat daar iets van vrijheid gebeurde.
Misschien is dat wat Jezus bedoelt wanneer Hij zegt: Kijk naar de vogels. Kijk naar de lelies. Niet omdat hun leven zonder kwetsbaarheid is, maar Gods zorg juist midden in het gewone leven zichtbaar wordt. Achteraf besef ik dat precies dat gebeurde op de gesloten afdeling én bij de gespreksbevrijding. Niet omdat de omstandigheden veranderden. De deur bleef gesloten, het verdriet bleef. Maar er ontstond een andere manier van aanwezig zijn. Er werd geluisterd zonder haast, gesproken zonder dat het ergens naartoe hoefde. Er ontstond ontvankelijkheid – voor elkaars verhaal, en misschien ook voor Gods aanwezigheid daarin. Misschien is vrijheid soms niet de afwezigheid van grenzen, maar de mogelijkheid om, midden in die grenzen, werkelijk aanwezig te zijn. Misschien is dat wel waarom die workshop mij is bijgebleven. Uiteindelijk ging het niet om een nieuwe gespreksmethode, maar om oefenen in een andere manier van aanwezig zijn. Toen het gesprek niets meer hoefde op te leveren, konden we ontvangen wat er al was. Misschien is dat wat Kierkegaard leert van de lelie en de vogel: dat stilte niet leeg is, maar ontvankelijk maakt; dat ontvankelijkheid uitloopt op vreugde.
Dat is misschien de uitnodiging voor vandaag: niet dat alles anders moet, maar dat we één gesprek anders durven voeren. Minder snel invullen, minder snel antwoorden, en het even uithouden in wat nog niet gezegd is. Wie weet wat er kan ontstaan wanneer er werkelijk ruimte is om te spreken.
Jezus zegt: "Kijk naar de vogels. Kijk naar de lelies." Kierkegaard voegt eraan toe: leer van hen stilte, gehoorzaamheid en vreugde.
Want, zoals Kierkegaard zegt: "De ware vreugde is het heden, volledig aanwezig zijn in het nu."
De vogel is vogel. De lelie is lelie.
Mogen wij leren mens te zijn en te blijven.
Dat wij nog Leven. Dat het nog duurt. Dat wij het zingen.
Wat een vrijheid.
Amen
Lied: ‘Zomerlied’
Voorbeden
Eeuwige, bron van vrede, wees hier aanwezig.
Als we deze zomer uitwaaieren naar alle windstreken, of thuis blijven,
inspireer ons!
Geluk zit niet in de kilometers die we afleggen,
maar in een open blik voor de plek waar we zijn
en een ruim hart voor wat zich aandient.
We zongen over een ‘wijd licht land’,
het land van onze ziel, waar gerechtigheid stroomt als een rivier,
waar een wijnstok tegen de klippen op bloeit, waar het -even- zo maar heel waar kan zijn:
Ons leven, onze dromen, ons samenzijn met elkaar
en de eerste tekenen van bevrijding.
Dat we ons durven toevertrouwen aan Jouw geest
en dat we beseffen dat we allemaal een goddelijke vonk in ons hebben.
Als voeding. Als bevrijding. Als reisgenoot
Waar we ook gaan. Waar we ook staan.
Wij bidden voor wat is toevertrouwd aan het intentieboek.
En we bidden voor wat ons persoonlijk zo ter harte gaat.
Als we elkaar terugzien in september
is dat hopelijk in goede gezondheid
en zijn we opgeladen met nieuwe energie. Amen
Collecte; een deel van de collecte is bestemd voor het Jacobshospice.
In het Haagse ‘bijna-thuis-huis’ Jacobshospice wonen zes gastbewoners, die niet lang meer te leven hebben.
Het andere deel van de collecte is voor de Haagse Dominicus.
Tafelgebed - Vrij naar Marjoleine de Vos
Wij delen jouw woorden
en delen jouw brood,
we noemen ons één en zijn samen.
Wij drinken jouw dagen
en voelen jouw leven als wijn in ons bloed.
Soms was je alleen nog een herinnering
die binnenin in leven bleef.
Jij, die altijd blijft.
Wij denken nu aan jou,
Wij zeggen brood en wijn
en even zijn wij samen één.
Daarom steeds weer in dankbaarheid.
Een dronk op jou, op ons,
of op straks als je weer komt.
Je bent er al, altijd hier,
altijd nabij
altijd bij haar, bij hem, bij mij.
Wij delen jouw woorden
en delen jouw brood,
we noemen ons één en zijn samen.
Lied: ‘Onze vader verborgen’
Breken en delen
Zegenwens, door Noud Fortuin
Lied: ‘Om warmte’
Tekst van de viering van 5 juli 2026
