Het lege graf
Viering HD, datum: Pasen, zondag 5 april 2026
Voorgangers: Marianne Pompert, Ria Huisman, Jolly van der Velden
Thema: Navolging
Het lege graf
Viering HD, datum: Pasen, zondag 5 april 2026
Thema: Navolging
Klankschaal (Marianne )
Lied: Als alles duister is
Gebed (Marianne)
Levende God,
Wij danken U
Voor het licht in de morgen
Christus Jezus.
Hij is gedoopt
In de zee van het lijden
En gaat ons voor naar een nieuw land.
Laat ons met hem ópleven
Als kinderen nieuw geboren
En worden wie we zijn:
Mensen.
Lezen uit de Lukas Passie van Huub Oosterhuis Ria
Op de sabbat rustten zij
zoals geschreven staat.
Maar op de eerste dag der week.
vroeg in de morgen, donker was het nog,
keerden zij terug naar het graf,
in hun handen de balsem en geurige kruiden
die zij hadden toebereid.
Zij vonden de steen weggerold van het graf.
Zij gingen naar binnen en vonden niet
het lichaam van de Heer, van Jezus.
En het geschiedde in hun vertwijfeling,
zie, twee mannen, staande voor hun ogen,
schitterend in wit gekleed.
Diep bevreesd bogen zij hun aangezicht ter aarde.
Maar de mannen zeiden tot hen:
‘Wat zoekt gij de levende bij de doden?
Hij is niet hier, hij is verrezen.
Herinnert u hoe hij heeft gesproken tot u
toen hij nog in Galilea was:
Het moet dat de mensenzoon
wordt overgeleverd
in de handen van mensen
En gekruisigd wordt –
maar op de derde dag zal hij verrijzen.’
En zij werden zijn woorden indachtig.
Lied: Dood is gewaaid uit het licht
Dood is gewaaid uit het licht
Vraag de wind of hij zwijgt
Vraag het licht mij te laten
Vind me waar ik ook ben.
Bind een woord op mijn hart.
Schoei mijn voeten met namen
Leg een pad op de golven.
Dat wij weer gaan met elkaar.
Nieuwe Paarskaars van de tafel optillen en aansteken. (Marianne en Jolly)
Nieuwe Paaskaars aansteken:
Tekst bij het aansteken:
Lichtende:
Een nieuwe dag licht aan
laat dat voor ons een teken zijn
van telkens nieuwe kansen
want zo zeker als de dageraad
bent u de altijd aanwezige
doe ons leven in uw licht
en Jezus volgen
het licht van de wereld.
tafelkaarsen aansteken ( )
De bezoekers vragen om een waxinelichtje aan te steken (na afloop mee naar huis nemen)
Intentielichtjes naar voren brengen. Ondertussen pianospel
Lied: Opgestaan is mijn hart
Overweging
Er is een niemandsland een kaal en leeg bestaan, daar zoekt men naar die ander die voorgoed is weggegaan. En niemand die iets weet, ze zoeken naar hun liefste die zij zijn kwijtgeraakt.
Afgelopen zondag keek ik naar het programma Podium Klassiek. En daar hoorde ik Paul de Leeuw het lied Niemandsland zingen. Ik werd gelijk getroffen door deze eerste regel:
Er is een niemandsland een kaal en leeg bestaan, daar zoekt men naar die ander die voorgoed is weggegaan. En niemand die iets weet, ze zoeken naar hun liefste die zij zijn kwijtgeraakt.
Want in mijn gedachten was ik al bezig met de overweging voor deze Paasmorgen en ik moest bij het horen van deze twee regels, denken aan de vrouwen die terugkeerden naar het graf van Jezus.
Want op Goede Vrijdag hebben we gehoord dat de vrouwen die met hem uit Galilea gekomen waren, meegingen met Jozef van Arimathea, naar het graf. En hoe zij hebben gezien hoe zijn lichaam werd neergelegd in het graf.
Daarna gingen zij naar huis, om balsem en geurige kruiden klaar te maken, die zij nodig zouden hebben om het lichaam van Jezus te verzorgen. want door de haast bij de begrafenis voor de sabbat en de naderende duisternis was de definitieve grafverzorging nog niet gedaan.
En op deze vroege morgen, op de eerste dag van de week, keerden zij terug, om die definitieve grafverzorging te doen.
Hoewel het verhaal van het lege graf door de verschillende evangelisten op elk hun eigen wijze wordt verteld, zijn het in alle vier de evangelie verhalen de vrouwen die naar het graf terugkeren.
Het zijn de vrouwen die het langst bij Jezus bleven, ook tijdens zijn kruisiging en dood.
De vrouwen waren hem onvoorwaardelijk trouw gebleven en waren dankbaar, vanwege de unieke positie die Jezus hen gaf.
De vrouwen worden hier in het evangelie van Lucas nog niet bij name genoemd. Later kunnen we lezen dat het, Maria van Magdala, Johanna, en Maria, de moeder van Jakobus, en nog een aantal andere vrouwen waren, die hen vergezelden.
Maria van Magdala wordt ook in de andere drie evangeliën met name genoemd. En in het ontroerende verhaal in het Johannes evangelie is zij de enige vrouw die getuige is van de opstanding. En lezen we van haar grote verdriet, om het verlies van haar dierbare vriend.
Daarom gingen de vrouwen niet alleen vanwege de Joodse traditie om een geliefd persoon die gestorven is, met de balsem en de geurige kruiden te verzorgen, maar ze gingen vooral ook uit liefde en trouw op die zeer vroege ochtend naar het graf van Jezus.
Zij gingen op zoek naar die ander die voorgoed is weggegaan. Ze gingen op zoek naar hun liefste zie zij zijn kwijtgeraakt.
En dan vinden ze daar een leeg graf: ze vonden het lichaam van hun geliefde Jezus, niet.
In die eerste regels van het lied klinken ook de woorden: En niemand die iets weet.
Dat is in dit geval wel anders, want we hebben net gelezen dat er twee mannen stonden, schitterend in wit gekleed, die wel iets weten.
Sommige interpretaties suggereren dat dit Mozes en Elia zijn.
Zij verschenen ook al in witte kleding tijdens de verheerlijking op de berg. Hun aanwezigheid bij het graf zou bevestigen dat Jezus de vervulling is van de Wet (Mozes) en de Profeten (Elia).
Bij Mattheus is het een engel van de Heer die afdaalde uit de hemel, bij Marcus is het een in het wit geklede jongeman, en bij Johannes zijn het twee engelen.
Maar al die figuren hebben dezelfde boodschap voor de vrouwen, al die figuren weten wel iets.
Ze vertellen dat de vrouwen Jezus hier niet meer moeten zoeken.
wat zoekt gij de levende bij de doden?
Het grote verdriet van de vrouwen zal bij velen van ons herinneringen oproepen aan eigen verdriet. Het verdriet van een ander kan ons terugbrengen naar de eerste tijd na de dood van een lieve naaste.
Menigeen zal het kennen of herkennen, tranen van verdriet om een groot verlies, huilen van woede om aangedaan onrecht, huilen van spijt of van schaamte.
Bij de vrouwen is er echter niet alleen het verdriet om het sterven van die lieve vriend, maar daar boven op komt nog eens dat het graf dus leeg is.
Maar de twee mannen vervolgen hun verhaal:
Hij is niet hier, hij is verrezen.
Herinnert u hoe hij heeft gesproken tot u
toen hij nog in Galilea was:
Het moet dat de mensenzoon
wordt overgeleverd
in de handen van mensen
En gekruisigd wordt –
maar op de derde dag zal hij verrijzen.’
En zij werden zijn woorden indachtig.
Doordat de vrouwen op deze wijze door de mannen werden herinnerd aan de woorden die Jezus zelf had uitgesproken, werden zij de eersten die tot het besef kwamen, dat het met Jezus niet zomaar afgelopen kon zijn en dat Hij uit het dodenrijk zou opstaan, dat zijn verhaal door moest gaan, het verhaal van héél de mensen.
Het graf is geopend, de steen is weggerold, er is een opening ontstaan, er is een lege plek, er is ruimte ontstaan om wat te laten gebeuren. Je moet hier niet blijven, hier gebeurd niets meer.
‘Wat zoekt gij de levende bij de doden?
Hij is niet hier, hij is verrezen.
Houd je niet vast aan het oude, maar ga bevrijd op weg en laat iets nieuws gebeuren.
Dat is de opdracht die de vrouwen en later ook de andere leerlingen krijgen, ze moeten de ruimte die ontstaan is, de plaats die Jezus heeft vrijgemaakt, innemen. Zoals dit later bij Jezus’ hemelvaart nog duidelijker zal worden.
Dan moeten ze niet verweesd naar de hemel blijven staren, maar in Jezus’naam op weg gaan.
En heeft het lege graf ook ons nog iets te zeggen? We mogen geloven dat ook wij door de opstanding van Jezus geroepen zijn om ook op te staan, om het verhaal levend te houden.
Om op te staan om iets te gaan doen.
Steeds heeft dat te maken met opkomen voor mensen die verdrukt worden of die in nood zijn. Steeds heeft dat te maken met de armen ontmoeten, de ontroostbare te troosten, niet met schijntroost, maar met oprechte troost.
Steeds heeft dat te maken met de zieken verzorgen, een kaars branden, brood delen en leven in en uit zijn Geest.
En de geschiedenis heeft ons geleerd dat er ook steeds weer mensen zijn die opstaan, die bewogen worden en in beweging komen. Soms zijn het mensen in het onzichtbare, mensen die in de stilte aan het werk zijn. Hier in de HD schenken we ook vaak aandacht aan deze mensen of collecteren we voor hun goede doelen. Soms zijn het mensen die wel geschiedenis maken. Die bekend zijn bij veel mensen. Bij één van die mensen hebben we deze dagen speciaal stil gestaan, nl Dietrich Bonhoeffer.
Hij was een invloedrijke Duitse lutherse theoloog, predikant en verzetsstrijder tegen het naziregime. Hij stond bekend als een christen die zijn geloof in de praktijk bracht door actief verzet.
Hij is vooral bekend geworden omdat hij betrokken was bij de voorbereidingen voor de aanslag op Hitler van 20 juli 1944. Als gevolg daarvan werd hij op 9 april 1945, op persoonlijk bevel van Hitler, in concentratiekamp Flossenbürg geëxecuteerd
In zijn beroemde boek Navolging staat de oproep tot het volgen van Jezus centraal.
Dietrich Bonhoeffer beschouwde de Bergrede als de kern van het christelijk leven en een directe oproep tot concrete gehoorzaamheid en navolging van Christus in het dagelijks leven.
Daarnaast verbindt hij ook de zeven werken van barmhartigheid met een radicale, concrete navolging van Jezus Christus. In zijn visie is barmhartigheid niet vrijblijvend, maar een noodzakelijke daad van verzet, voortkomend uit liefde voor de naaste. Het geloof moet zichtbaar worden in daden. Het gaat om een heel praktisch christendom. Het laat zien dat het aankomt op de naastenliefde. Dat is belangrijk. Het gaat niet over een belijdenis of over geloof. De liefde voor God is de liefde voor de naaste. De liefde voor God wordt zichtbaar in de liefde voor de naaste: Daar waar liefde is, daar is God.
Een leeg graf, een lege plek, Christus heeft ook ruimte gemaakt voor ons. Er is ruimte voor iedereen, neem je eigen ruimte maar in. Zodat we in navolging van Hem ook barmhartig kunnen zijn, en onze eigen talenten, tijd en andere gaven kunnen benutten voor onze naasten.
Lied: Dag der dagen
Toelichting filmfragment (Marianne)
Voorbeden (Jolly)
Eeuwige, bron van ondoofbaar licht en hoop.
Wij zijn hier bij elkaar in Jouw naam voor een nieuw begin. Voor het zoeken naar zachte krachten en naar vrede.
We zongen net Vind ons, waar we ook zijn! Zodat we samen kunnen gaan. Help ons Jouw geest te vinden niet in een denkbeeld of vorm, maar in onszelf!
Laten we Jou navolgen en inspiratie vinden in de wonderlijke levensweg van Jouw zoon, Jezus Christus.
Van tijd tot tijd hebben we allemaal te maken met een leeg graf, met een moment van verbijstering, van niet-begrijpen. Zo’n ervaring kan ons van onze sokkel blazen waar we onszelf opgehesen hadden. Tegelijkertijd kan vertwijfeling een verborgen schat zijn. Een onbekende toegangspoort naar verdieping, naar eenheid en naar geborgenheid bij Jou, kan het een nieuw begin zijn. Geef ons de moed om het leven te leven in al zijn facetten.
Geloven in liefde is bevrijdend. Liefde heeft een eigen trilling die we allemaal herkennen, omdat Jij dan aan het woord bent. Laten we samen bouwen aan een rechtvaardige wereld waarin liefde het weer voor het zeggen heeft, in plaats van het recht van de sterksten.
Wij bidden voor wijsheid en een liefdevolle blik, wij bidden voor uithoudingsvermogen en optimisme. Wij vragen om zachtheid.
Wij bidden voor alle mensen die in een oorlog gevangen zijn en voor iedereen die ervoor op de vlucht is.
Wij bidden voor iedereen die de moed heeft hoop te houden, voor iedereen die vrede wil zíjn.
Wees onze bron, zodat rechtvaardigheid zal stromen als water, als een altijd voortvloeiende rivier. Panta rhei, alles stroomt. Niets blijft hetzelfde. De zee raakt nooit vol, het water keert terug naar de bron, om opnieuw te gaan stromen. Dat betekent ook dat alles steeds in wording is en dat maakt Pasen niet alleen het feest van het licht, maar ook van de hoop.
Uit het Voorbedenboek bidden wij voor:
Wij bidden voor wat ons persoonlijk zo ter harte gaat…
Dat het zo mag zijn.
Amen
Collecte
- Collectedoel (wie?)
Een deel van de collecte in de veertigdagentijd is bestemd voor de stichting Zamom. Deze stichting ondersteunt duurzame lokale initiatieven op het gebied van kwalitatief goede kinderopvang en scholing in townships rond Kaapstad in Zuid Afrika.
Tafelgebed ( )
| Tafellied | Gezegend Gij in uw verborgenheid, VL 681 | 6-537 |
Breken en delen ( Marianne )
De eerste keer dat het brood werd gedeeld,
De wijn werd gedronken,
De woorden gezegd,
Deed Jezus dat zelf, als herinnering.
Sinds die avond breken wij brood,
Delen wij de wijn,
Zeggen wij de woorden,
Want verlaten zijn wij niet.
Tekst bij aanreiken van het brood: “Brood van de vrijheid”
Tekst bij aanreiken van de beker: “Vrucht van de wijnstok”
Zegen (Marianne )
De Opgestane leidt ons naar buiten,
Hij gaat ons voor naar Galilea,
Dat land waar het allemaal begon:
De zegening van de armen,
De heling van zieken,
De opstand tegen de onderdrukking.
Achter hem aan
Zijn wij gezegende mensen
Daarom bidden wij:
Zegen ons en behoed ons,
doe lichten over ons uw aangezicht en wees ons genadig.
Zegen ons en behoed ons,
doe lichten over ons uw aangezicht en geef ons vrede.
Lied: De steppe zal bloeien