Thema: De gevangenen bezoeken
Subtitel: Verzet
Voorgangers: Marianne Pompert, Ria Huisman, Jolly van der Velden
Aanhef (Jolly)
Dat wij niet leven, gevangen in leegte.
Dat wij niet vallen terug in het stof.
Zend uw geest, dat wij worden herschapen.
Kaarsen aansteken en klankschaal (Jolly)
Lied: Wees genadig, gij die genadig zijt (6-904)
Inleiding (Marianne)
Deze avond, en ook morgenavond, gedenken we niet alleen het lijden en sterven van Jezus Christus en zijn laatste Pesachviering met zijn discipelen, maar gedenken we ook het lijden en sterven van Dietrich Bonhoeffer.
Dietrich Bonhoeffer (1906–1945) was een invloedrijke Duitse lutherse theoloog, predikant en verzetsstrijder tegen het naziregime. Hij staat bekend als een ethisch geweten van de kerk en een christen die zijn geloof in de praktijk bracht door actief verzet.
Bonhoeffer is vooral bekend geworden omdat hij betrokken was bij de voorbereidingen voor de aanslag op Hitler van 20 juli 1944. Als gevolg daarvan werd hij op 9 april 1945, op persoonlijk bevel van Hitler, in concentratiekamp Flossenbürg geëxecuteerd
De parallel tussen Jezus en Bonhoeffer is, dat zij zich beiden hebben verzet tegen onrechtvaardigheid. Jezus confronteerde de religieuze en politieke machten van zijn tijd. Bonhoeffer deed hetzelfde door zich fel uit te spreken tegen het naziregime.
De meest directe parallel is hun dood. Beiden werden door de gevestigde macht als staatsgevaarlijk beschouwd en ter dood veroordeeld.
Gebed (Marianne)
Eeuwige God
Deze avond werd geheiligd
toen Jezus zichzelf gaf in handen van de mensen
en aan ons het delen toevertrouwde.
Geef ons de moed wegen te zoeken
en bewegingen te ondersteunen,
die zich richten op daadwerkelijk delen:
een rechtvaardige samenleving.
In uwe hoede dragen wij op
mensen die ook hebben gekozen om,
net zoals Jezus van Nazareth,
letterlijk hun leven te delen.
Mensen die voor hun strijd voor een rechtvaardige wereld,
gevangen worden genomen en dit soms met de dood moeten bekopen.
vanavond gedenken wij in het bijzonder Dietrich Bonhoeffer.
Op weg naar het feest van de opstanding
dromen en hopen wij
op bevrijding van mensen die, ten onrechte, gevangen zijn genomen.
op opstanding van neergedrukten,
op het einde van geweld tussen mensen.
Voor uw aangezicht zijn wij stil,
Voor iemand van wie wij de naaste zijn,
Voor onszelf en de dingen die ons bezielen.
Amen.
Stilte
Lezen: enkele passages uit de Lukas Passie van Huub Oosterhuis (Ria)
Hij nam de twaalf dicht om zich heen en sprak:
‘Nu gaan wij naar Jeruzalem en wordt volbracht
wat in profetenschrift geschreven staat over de mensenzoon:
dat hij zal worden uitgeleverd aan de volken.
……
Het feest der ongegiste broden, dat Pasen wordt genoemd, kwam naderbij.
De opperpriesters en de Schriftgeleerden zochten naar een mogelijkheid om van hem af te komen, maar behoedzaam, want zij waren bang voor het volk.
…..
En de dag der ongegiste broden kwam waarop het paaslam moest worden geslacht.
…..
Het uur brak aan dat hij aan tafel ging en zijn ‘gezondenen’ met hem. Hij sprak:
‘Hoe heb ik hiernaar verlangd, mat u dit Pascha te eten voordat ik lijden moet’.
Lied: Is hier de plaats (5-210)
Instellingswoorden (Marianne)
‘Mogen het delen van dit brood en deze beker
ons sterken in de hoop
dat een nieuwe wereld komen zal
waar brood en recht en liefde is
genoeg voor allen.’
Breken en delen (Marianne)
-tekst bij uitdelen van het brood: ‘brood van genade’ (Marianne en Jolly)
-tekst bij uitdelen van de wijn: ‘wijn van verbond’ (Ria en Dirk)
Ondertussen muziek/pianospel
Lezen: vervolg enkele passages uit de Lukas Passie van Huub Oosterhuis (Ria)
Hij verliet de stad en ging, zijn gewoonte getrouw, naar de Berg van de Olijven.
Zijn leerlingen volgden hem daarheen.
Hij sprak tot hen:
‘Bid- dat je niet bezwijkt aan de beproeving.’
…
Hij had de woorden nog niet uitgesproken, daar komt een menigte, en zie,
één van de twaalf die Judas heette loopt voorop.
Hij gaat op Jezus toe om hem te kussen.
Jezus sprak tot hem:
“Judas, kus je, jij, de mensenzoon met kussen van verraad?
….
Die hem bewaken moesten gaven hem spot en slaag.
Zij deden hem de blinddoek omsloegen op zijn gezicht
en lachten ‘profeet, wie heeft je geslagen?’
….
Zij voerden hem naar Pontius Pilatus, de Romeinse landvoogd
en klaagden hem aan.
‘Deze man misleidt ons volk-
hij verbiedt belasting te betalen aan de keizer-
hij zegt dat hij zelf koning is, de Messias’.
….
‘Hij spoort het volk tot opstand aan, overal in Juda-
van Galilea waar hij is begonnen tot hier aan toe.’
……
Pilatus riep de opperpriesters, de overheden en het volk bijeen,
en zei tot hen:
‘Gij hebt mij deze mens gebracht als iemand die het volk opruit.
In uw bijzijn heb ik hem ondervraagd
maar ik heb in deze mens geen schuld gevonden en ook Herodes niet.
Door deze mens is niets gedaan waarop de doodstraf staat.
Ik zal hem laten geselen en daarna laat ik hem vrij’.
Toen schreeuwden ze:
‘Weg met hem, laat ons Bar-abbas vrij’.
Bar-abbas zat in de gevangenis, wegens een oproer in de stad en wegens moord.
Weer zei Pilatus dat hij Jezus vrij zou laten.
Maar zij riepen:
‘Kruisig hem’.
‘Wat heeft hij dan voor kwaad gedaan?
Ik heb niets in hem gevonden waarop de doodstraf staat.
Ik zal hem laten geselen en daarna laat ik hem vrij’.
Maar zij schreeuwden dat hij moest gekruisigd worden.
En hun hetze won het pleit.
Bar-abbas, opgesloten wegens moord, werd vrijgelaten,
Jezus leverde hij over aan hun wil.
Lied: het lied van zou niet (met aangepaste regels over gevangenen) (7-852)
Tekst van Dietrich Bonhoeffer: Wie ben ik? (Jolly)
Wie ben ik? Vaak zeggen ze mij
dat ik kalm, blijmoedig en stevig
stap uit mijn cel.
een landheer uit zijn slot.
Wie ben ik? Vaak zeggen ze me
dat ik duidelijk, vrij en vriendelijk
spreek met mijn bewakers,
ik als de gebieder.
Wie ben ik? Ook zeggen ze me
dat ik lijdzaam, glimlachend, fier
de rampzalige dagen verdraag
als iemand, gewend aan de zege.
Ben ik dat echt, wat anderen van me zeggen?
Of ben ik slechts dat wat ik ken van mezelf?
Een gekooide vogel, onrustig, ziek van verlangen,
happend naar adem, iemand knijpt me de keel dicht,
hongerend naar kleuren, naar bloemen, vogelgezang,
dorstend naar woorden die goed doen, mensen dichtbij,
bevend van boosheid om willekeur, om de kleinzieligste kwetsing,
waanzinnig van wachten op grotere dingen,
machteloos en bezorgd om vrienden, eindeloos ver,
moe en te leeg om te bidden, te denken, scheppend bezig te zijn,
mat en bereid om van alles afscheid te nemen.
Wie ben ik? Deze of die?
Ben ik dan vandaag deze en morgen een ander,
ben ik beiden tegelijk? Voor de mensen een veinzer
en voor mezelf een zielige zeurende zwakkeling.
Of lijkt wat in mij nog rest een verslagen leger,
dat in wanorde wijkt, de strijd al gewonnen.
Wie ben ik? Eenzaam getob spot met mij.
Wie ik ook ben, u kent mij, o God! Van u ben ik.
Lied: Kome wat komt(4-206)
Aandacht voor de foto: de gevangenen bezoeken (Marianne)
Nog steeds worden zoveel mensen gevangen genomen die onschuldig zijn of ze hebben ideeën die niet stroken met de gedachten van de heersers. Of ze worden vervolgd om religieuze redenen. Amnesty International is een organisatie die zich inzet voor deze gevangenen.
Op de foto, overigens op alle andere foto’s, zie je in de hoek het symbool van Amnesty Internatonal.
Het begon allemaal in 1961, met een man en zijn krant…
In een Londense metro las de Britse advocaat Peter Benenson dat twee Portugese studenten waren gevangengezet omdat ze een dronk op de vrijheid uitbrachten. Hij besloot tot een internationale actie voor de vrijlating van gewetensgevangenen.
Hij schreef een artikel voor de krant The Observer waarin in hij opriep tot actie. Wat begon met de verontwaardiging van één man, groeide uit tot een wereldwijde beweging die miljoenen mensen op de been brengt.
Ook al bezoeken we dan misschien niet persoonlijk gevangenen, door het steunen van dit soort organisaties, kunnen we toch ons steentje bijdragen.
Gedicht uit boekje van Amnesty Als ik vrijkom (Ria)
Als ik vrijkom
ga ik iemand vragen
mij aan te raken
heel voorzichtig graag
en langzaam
raak me aan
ik wil
weer leren
hoe het leven voelt
ik wil geen vuisten en handen
ik wil
weer aangeraakt worden
en aanraken
ik wil mij weer levend
voelen
als ik vrijkom….
wil ik zeggen
hier ben ik
raak me asjeblieft aan.
Hugh Lewin
- zat onder het apartheidsregime 7 jaar gevangen.
- was van 1995-1998 lid van de Waarheidscommissie.
Lied: Een mens te zijn op aarde couplet 1 t/m 4 (6-401)