Viering 1 februari HD
Thema: Aanraken en Liefhebben in het kader van Verzet en Overgave
Of ‘Wie heeft mij aangeraakt?’
Voorganger : Henk Baars
Medevoorganger: Cokkie van Santen
Coördinator: Dirk Boumeester
Opening
Goeiemorgen, welkom in de Bethel bij ons, mensen, liefhebbers van de Haagse Dominicus. Ook een hartelijk welkom aan u die via de live stream met ons verbonden bent .
Vandaag is Henk Baars onze voorganger. Ik ben Cokkie van Santen en mag naast hem staan.Henk is mede-oprichter van de Haagse Dominicus en één van de vaste voorgangers.
Maar….hij gaat ons verlaten. Vandaag is hij hier voor het laatst in de hoedanigheid van ‘vaste voorganger’.
Hij maakt een stap naar het buitenland, België, met zijn vrouw Sylvie. Eigenlijk gaat hij hogerop want voor de Haagse Dominicus zal hij als gast-voorganger beschikbaar blijven. En (buitenlandse) gasten hebben hier een hoog aanzien.
Op zondag 19 april (save de date!) zullen we officieel afscheid nemen direct na de viering.
In de toon, de teksten en de warmte van deze viering zullen we ontdekken hoe wij kwetsbaar samen zijn, begeleid door de (meestal) zachte en altijd liefdevolle kracht van Henk.
In de katholiek kerk wordt vandaag Maria Lichtmis gevierd.Het feest herdenkt het moment waarop Jozef en Maria met hun pasgeboren zoon Jezus naar de tempel in Jeruzalem gingen.
Daar droegen ze hem, volgens de joodse wet, op de veertigste dag na zijn geboorte, op aan God.
Deze handeling symboliseerde de toewijding van Jezus aan God en het begin van zijn openbare leven.
De naam ‘Lichtmis’ verwijst naar de aanwezigheid van Christus, het ‘Licht der wereld’, zichtbaar in het licht van de kaarsen.
Ik steek ze aan.
Keer even in jezelf, open je hart en laat komen wat komt.
Binnenbrengen intentielichtjes tijdens lied
| Openingslied | Uit staat en stand | 3-601 |
Inleiding
Aanraken en liefhebben horen tot de meest fundamentele menselijke ervaringen. We worden geboren in aanraking, groeien op door geborgenheid in vele verschijningsvormen, die ons bestaan kleuren. Toch staat dat vandaag de dag onder druk. De maatschappelijke context heeft ons in korte tijd op een nieuwe manier doen nadenken over de waarde, maar ook de risico’s van aanraking en liefde. De coronapandemie maakte ons pijnlijk bewust van de kostbaarheid van lichamelijk contact. Alle aanraking was plots een risico, aanraking bleek een levensvoorwaarde. Weten we het nog? Ook hier in de HD moesten we alle zeilen bijzetten om er mee om te gaan(begrafenis van Jos vd Eijden, selectie van koorzangers op afstand van elkaar in de kapel)Het maakte ons pijnlijk bewust van de kostbaarheid van lichamelijk contact. Wat ooit een routineuze handdruk, een warme omhelzing of een troostende arm rond de schouder was, werd plots een risico. Afstand houden werd de norm en nog steeds denken we na als we iemand eens spontaan willen knuffelen. Het maakte eenzaam en kon vervreemding en zelfs lichamelijke pijn oproepen. Nabijheid bleek geen luxe, maar een wezenlijke voorwaarde voor mens-zijn. We gingen ook door de Me Too beweging. Liefde kan nooit samengaan met dwang. Daar ligt een behoorlijke spanning. Aan de ene kant is er verlangen naar nabijheid, aan de andere kant de noodzaak om grenzen te respecteren. Maar hoe kan dan aanraking helend en levengevend zijn? Hoe kan liefde een bron van vrijheid en verbondenheid blijven, zonder een instrument van overheersing te worden? We zullen vanochtend merken dat aanraking in de bijbel vaak verbonden is met genezing en zegen. Jezus die zieken aanraakt, zalven als teken toewijding, de voetwassing als teken van nederigheid. Aanraking is meer dan lichamelijke aantrekkingskracht. Liefde is als een houding van zorg, dienstbaarheid en gerechtigheid. Het is een tegenstem in een cultuur van toenemende agressie en geweld die een relatie soms reduceert tot consumptie of machtsspel.
Gebed
Lieve rakende God
Die eerste aanraking, een hand op je voorhoofd of heel even je ogen betastend.
Jouw aanraking is niet die van heftigheid en grote begeerte. Vederlicht neergelegd is het een stempel die nooit vervaagd. Je huid herinnert het zich. Nee meer dan dat, je ziel is radeloos.
Ontspan onze vuisten en lees onze handen. De krachtlijnen van een leven lang of van net beginnen. Laat er warmte in de lucht hangen, dat onze palmen gaan branden en tintelen . Laat in de vingers het bloed weer stromen zoals na een lange ijskoude fietstocht. Transformeer ons op de grenzen van ons bestaan. Ken je lichaam, niet alleen toen je een jonge hinde was of bent, maar ook als stramheid je overvalt en je opnieuw je evenwicht moet zoeken. God jij weet hoe precies het komt. Geef ons de beleving dat we samenvallen met iets veel groters, iets dat zich heeft verstopt in de liefde.
Lied:
| Lied na Gebed | Naar jou sta ik op (ps. 63) | 6-401 |
Toelichting filmfragment
Vermoedelijk heeft iedereen deze film gezien . Een rijke witte zwaar gehandicapte man gaat een soort compagnonschap aan met de zwarte, ex-gedetineerde verzorger Driss . En ik wijs op een sleutelzin die Philippe de hoofdpersoon uitspreekt: “Dat is precies wat ik wil. Geen medelijden. Vaak geeft Driss me de telefoon omdat hij vergeet dat ik die niet vast kan houden. En het is waar, hij heeft geen medelijden met me. Maar hij is groot en sterk en heeft armen en benen. Zijn hersenen werken en hij is gezond. Dus al de rest, gezien mijn toestand zoals je zegt, zijn achtergrond en zo meer, kunnen me geen moer schelen.” Twee onaanraakbaren. De werkloze immigrant en de zielige invalide. Echt gebeurd. Ongelofelijk!
Fragment uit de film Intouchable
| Lied na filmfragment | Vriend (Alles ontgrenzende) | 4-618 |
Lezing Marcus 5,21-24, 38-43(dochtertje van Jairus)
| Lied na lezing | Levend Woord (Woord door klank) | 9-207 |
Fragment uit een dagboek , Twee mensen
Een van de meest aangrijpende gebeurtenissen in mijn leven is de dood van mijn man. Een heel belangrijk moment daarin is zijn doodsstrijd, een uur voordat hij overleed. Ik was erbij. Hij lag in bed, draaide van zijn ene zij op de andere. Mijn impuls: ik moet hem helpen, dichtbij zijn, laten voelen dat ik zijn strijd wil delen zoals we altijd alles samen deelden. Draaide hij zich om, dan lipe ik naar de andere kant waar hij mij kon zien. Toen gebeurde er voor mij iets opmerkelijks. Zodra ik daar was, draaide hij zich weer om, keerde zich van mij af. Na een aantal malen drong tot me door. Ik kreeg in de gaten dat hij zich wilde losmaken. Op dat moment besefte ik dat liefde ook betekent: loslaten, vrijlaten. Ik die altijd wilde vasthouden, samen doen, moeilijk toegaf en hem ook als een stukje ‘bezit’ ervaarde. Ik bleef bij hem zitten , aan de rugkant. Hij werd rustiger. Drie kwartier lang heeft hij zijn strijd gestreden en ik de mijne. Het laatste kwartier waren we hand in hand bij elkaar.
| Na verhaal | Muz. |
Overweging (Henk)
Het verhaal van de vrouw die aan bloedvloeiingen leed en die Jezus aanraakt is ingebed in het verhaal van het dochtertje van Jairus. Beetje te lang om helemaal te lezen, maar Marcus verricht hier een knap literair staaltje. Niet het ene verhaal na het andere, maar het andere verhaal binnen het ene. Jezus laat zich niet weerhouden door de menigte ook niet door zijn leerlingen. Hij kijkt om zich heen om te zien wie hem heeft aangeraakt. Jezus zet als het ware de tijd stil. Hij draait zich, stelt de vraag en kijkt om zich heen. Drie acties. Terwijl hij notabene haast heeft om naar het dochtertje van Jairus te gaan. We weten niet veel van die genezen vrouw. Hoe oud zou ze eigenlijk geweest zijn? Marcus vertelt het niet, alleen dat haar kwaal al 12 jaar duurde. Wij denken misschien spontaan aan een oudere vrouw, tegenover het jonge meisje, maar mogelijk is de vrouw jong genoeg om nog kinderen te krijgen. Ze was niet alleen sterk geïsoleerd geraakt , maar ook onvruchtbaar, welke nu genezen is. Ondertussen voelen wij als hoorders misschien de haast, want het meisje ligt op sterven, dadelijk is ze dood. Schiet nou op Jezus, want dadelijk is het te laat. Maar opnieuw komt er iets van weerstand van de kant van enkele mensen die Jezus willen beschermen. ‘Het meisje is reeds gestorven ’zeggen ze tegen Jairus ‘laat de meester met rust’. Maar opnieuw laat Jezus zich niet tegenhouden en wil volgens zijn opdracht mensen genezen en oprichten. Bij het huis van Jairus aangekomen, stuurt Jezus de huilende mensen weg, een beetje een parallel met Phillipe in de film. Geen medelijden, daar schieten we niks mee op. Hij gaat met de ouders en zijn intimi de kamer in waar het meisje ligt . Hij pakt haar hand en zegt de beroemde woorden ”talita koem” Sta op meisje en ga leven. De lichamelijke activiteiten van het meisje: opstaan, heen en weer lopen en iets te eten krijgen, duiden er op dat ze dat inderdaad doet.
Terwijl Marcus de passage begint met de tijdsduur van de kwaal, namelijk twaalf jaar, geeft hij pas aan het einde van het verhaal over het meisje haar leeftijd prijs: ook twaalf jaar. Dat is niet voor niks. Het geeft een verband aan tussen de vrouw en het meisje, maar betekent ook dat het meisje in religieuze zin volwassen aan het worden is. Behalve dat is deze leeftijd ook het mogelijke begin van haar lichamelijke vruchtbaarheid, in vergelijking met de teruggekeerde vruchtbaarheid van de vrouw. En zo zit er altijd meer in zo’n overbekend verhaal dan je denkt als je het goed leest. Maar er is nog meer , het cadeautje is nog niet helemaal uitgepakt. In de twee verhalen zijn het de handen die aanraken en redding tot gevolg hebben. De vrouw raakt in het geniep het kleed aan van Jezus, alleen door de kleren! Vervolgens raakt Jezus met zijn hand de hand van het meisje aan en ze staat op. Maar wonderlijk genoeg is het niet alleen Jezus die redding brengt, ook de mensen die hem om hulp vragen, leveren hun aandeel. Tegen de vrouw zegt Jezus ‘je geloof heeft je gered’. En tegen Jairus : ‘Wees niet bang, maar blijf geloven’ Ze zijn dus niet passief in afwachting van de wonderdoener, maar hebben een actieve rol te vervullen in het geheel van het proces: geloven en vertrouwen. Snappen we er iets van? Heel vaak niet, het is slechts alleen te ervaren. De verhalen zijn sterk met elkaar verweven en vertonen veel overeenkomsten. Jezus noemt de vrouw ‘mijn dochter’, Jairus spreekt van ‘mijn dochtertje’. Eeen verschil is de persoon van wie het initiatief uitgaat. Jairus vraagt in het openbaar aan Jezus om het stervende meisje te helpen, de vrouw neemt zelf initiatief, in het geheim. Maar ook hier is er een verband. Als er niet zo’n grote menigte met Jezus en Jairus was meegegaan, had devrou nooit onopvallend Jezus kunnen naderen en aanraken.
Als laatste nog even hoe vaak aanraken in het Evangelie een rol speelt. Hapto(haptonomie). Bij Matteus 9 keer, bij Marcus 11 keer, Lucas 13 keer. Johannes slechts 1 keer, maar dan in de zin van vasthouden ’Houd mij niet vast, ik ben nog niet opgestegen naar de Vader’. Maar aan Tomas vraagt Jezus zelfs om hem aan te raken. En eerder, wanneer Maria, de zus van Lazarus, de voeten van Jezus zalft en die met haar haren afdroogt. Hij laat haar begaan zinspelend op de zalving voor zijn begrafenis. En helemaal tot slot. Ook ontroering is Jezus niet vreemd. Wanneer Lazarus is gestorven, raakt Jezus ‘diep bewogen’ en alleen op deze plaats is te lezen dat hij huilt. ‘Hij moet wel veel van Lazarus gehouden hebben’ zo verklaren de omstanders Jezus diepe emotie. Ontroeren, aanraken en liefhebben horen bij elkaar, het zijn allemaal grandioze uitdrukkingen van empathie en gevoeligheid voor de ander. Daar zijn wij van.
| Lied na overweging | Liefde lichaam van zon | 4-112 |
Muziek/pianospel
Collecte
Voorbede
Lieve God, in elkaars nabijheid willen we tot u bidden:
Voor leiders en machthebbers, dichtbij ons en over heel de wereld.
Dat de liefde die zij in zich hebben zich openbaart en leidend zal zijn voor de beslissingen die zij nemen.
Voor mensen dichtbij en ver die soms hopeloos niet weten hoe en óf zij hun liefde kunnen uiten. Dat zij de kracht vinden zichzelf te zijn en dat wij open staan voor wie zij zijn.
Voor onszelf, dankbaar voor wat we niet hoeven missen. Maar ook kwetsbaar omdat we zoveel niet zien. Open ons hart, onze ogen en onze handen. Dan kunnen we voelen en zien en liefde doen.
Intentieboek……………….
Lieve God, u hoort ons, blijf ons nabij… onaanraakbaar, als onze grote liefde. Amen
Tafelgebed
| Tafellied | Moge het delen | 8- * |
Wat zeg je op de luchthaven tegen een dierbare die op het punt staat te emigreren naar de andere kant van de wereld? Waar heb je het over met een collega op de laatste werkdag voor zijn of haar pensionering? Wat zeg je tegen iemand als je weet dat je elkaar niet meer in levende lijve zult ontmoeten? Houd ons vast bij het binnentreden van onbekend gebied. Breek met ons het oude leven naar een nieuw, brood voor onderweg en wijn om eerlijk te worden, kwetsbaar en open in de naam van Jezus.
Toekomststoel:
Uit de belijdenissen(Confessiones) van Augustinus:
Wat heb ik lief, wanneer ik U liefheb? Geen schoonheid van een lichaam, geen luister van de tijd, geen lichtglans die mijn aardse ogen lief is, geen heerlijke melodieën van gevarieerd gezang, geen aangename geur van bloemen, reukwerken en specerijen, geen manna en geen honing, geen ledematen die welgevallig zijn aan de omhelzingen van het vlees: deze dingen zijn het niet die ik liefheb wanneer ik mijn God liefheb. En niettemin heb ik zoiets als een licht lief, zoiets als een stemgeluid, zoiets als een geur, zoiets als een spijs en zoiets als een omhelzing, wanneer ik mijn God liefheb, die licht is en stemgeluid en geur en spijs en omhelzing van mijn innerlijke mens, daar waar voor mijn ziel die lichtglans fonkelt, die door geen plaats bevat wordt, daar waar die klank weerklinkt, die door geen tijd wordt weggerukt, daar waar die geur hangt, die door geen wind verstrooid wordt, daar waar die smaak bestaat, die door geen gretig eten wordt vermoed, daar waar die omhelzing wordt gegeven, die door geen verzadiging loslaat.
Dat is het wat ik liefheb wanneer ik mijn God liefheb.
Zegen, leg een hand op elkaars schouder
Aangeraakt door het Goddelijk geheim vormt het ons innerlijk gemoed. Geboeid door hoe dat gestalte krijgt in ons leven. Zegenen we daarom elkaar en heb elkaar lief nu en alle dagen.
Slotlied
| Slotlied | Aan de schoonheid (Oh schoonheid) | 6-001 |