Voorgangers: Janine Mutsaers en Tamme Wiegersma
Inleiding
Ja, wat te zeggen in en over een wereld,
waar uitsluiting, uitbuiting en uitstoting
meer regel dan uitzondering is.
waar op veel plekken mensen niet meer mogen zijn
niet meer zichzelf mogen zijn.
In een wereld waar mensen overleven
door alleen aan zichzelf te denken,
soms uit zelfbehoud, vaak ook uit gewoonte.
Vanochtend willen we stilstaan
Bij dat deel van ons, dat niet wegkijkt.
Dat barmhartige stuk in ons,
dat omziet, dat present is, dat
en kleins stukje humaniteit laat zien.
Naar Jezus ‘voorbeeld.
In deze viering maken wij het concreet,
Hoe omzien en elkaar zien vorm en gestalte krijgt.
Anekdote 1:
De kersverse weduwe maakt een afspraak
Met de vrienden in het oosten van het land.
Vrienden van haar overleden echtgenoot.
Ze is welkom op de lunch. Ze plant een uitstapje eromheen.
Last minute komt de afzegging.
Een uitvaart, begrijpelijk.
Een alternatief moment? Kop thee?
Het bericht luidt:
“weetje, het leven van pensionado’s is druk, erg druk”.
Bij thuiskomst vindt zij een schaaltje boerenkool bij de voordeur.
“je moet wel goed eten, hoor!”
Elkaar zien.
Laten we bidden:
Heer maak ons stil.
Maak onze geest leeg, ons lichaam rustig ons hart kalm en open.
Geef ons dit uur de ruimte
om ons te openen voor tekst, lied en gebed.
Voor elkaar en voor U.
Amen.
Overweging
In den beginnen was het Woord
En het Woord was bij God.
Het was in het begin bij God.
Zo schrijft Johannes.
Het verwijst naar Genesis 1,
Waar God licht en leven schept door zijn Woord, door zijn spreken.
Dan is het Woord mens geworden
en heeft Hij bij ons gewoond,
vol goedheid en waarheid.
Hier handelt en spreekt God door zijn Woord,
dat wordt voorgesteld als persoon.
God krijgt een gezicht, zijn intenties worden zichtbaar
Door echte woorden en daden.
Het goede krijgt handen en voeten.
Ik citeer: de wet is door Mozes gegeven
Maar goedheid en waarheid zijn met Jezus Christus gekomen.
Dan is er de periode van nieuw leven en Licht
welke wij net achter ons gelaten of nog middenin zitten.
Hier gebeurt niets, er is enkel een belofte.
Velen hebben steun of klampen zich vast aan dat Licht.
Of aan de gedachte dat er steeds weer opnieuw
Licht wordt aangestoken.
Nou, en dat kunnen we ook wel gebruiken
in deze grijze natte en donkere dagen.
Gelukkig zijn er nu wat licht en zon uren…..
Of het nu het licht is van de kerstster, het evangelie,
of de gezelligheid van familie en vrienden,
En voor diegenen, die dat hebben gemist dit jaar,
Het Licht in de belofte dat het donker altijd weer voorbijgaat,
Hoe lang het ook lijkt te duren.
Iets anders dan Licht
is aandacht. Licht kan op zich bestaan.
Aandacht niet.
Aandacht komt van levende wezens. Mensen, dieren.
Aandacht is van even wezenlijk belang
als eten en drinken, als lucht en licht.
Baby’s die geen aandacht krijgen,
niet worden aangeraakt, gaan op een zeker moment dood.
Zij sterven aan ‘marasmus’.
De letterlijke betekenis van dit woord is ‘ondervoeding’.
Maar in dit verhaal kregen de baby’s genoeg eten en genoeg warmte.
Ze kregen alleen geen aanraking.
Ze leden aan ondervoeding van contact.
De letterlijke vertaling is ‘wegkwijnen’.
In de fysieke variant krijgt het lichaam onvoldoende energie
Om te groeien, zich te ontwikkelen of ziekten te bestrijden.
In de laag van geien en aangeraakt worden
Is het evenzo moeilijk:
Je te ontwikkelen, je weerbaar te maken.
In het verhaal van Jezus en de vloeiende vrouw
wordt er aangeraakt.
Bijzonder.
Want een menstruerende vrouw is onrein, in het oude Jodendom.
In diverse culturen overigens wordt een vrouw
die ongesteld is als onrein beschouwd,
en mag zij gedurende de menstruatieperiode geen water aanraken
niet koken, geen heilige plekken zoals tempels betreden
of deelnemen aan sociale bijeenkomsten
dient zij in een aparte schuur of menstruatie hut te slapen.[5]
In verschillende godsdienstige boeken staat dat vrouwen
en de door hen betreden omgeving en/of aangeraakte spullen
religieus onrein zijn.
In de katholieke traditie mochten menstruerende vrouwen
niet ter communie, tot 1983.
Nu komen we tot de Mattheüs tekst.
In vers 18-35 verricht Jezus vier wonderbaarlijke genezingen.
Tussen twee haakjes:
Jezus wil zelf geen enkele autoriteit ontlenen aan zijn genezingen.
Volgens de commentaren doet hij dit voor de medemens,
Geheel belangeloos, om niet.
Andere bronnen geven aan,
Dat de wonderen een teken zijn van Goddelijke kracht.
Hij was echt Gods zoon.
Tot slot: wonderdoeningen waren vrij gebruikelijk
In die tijd in het midden oosten.
Onze tekst zit geplakt tussen het begin van de eerste
En de tweede genezing.
Eerst komt een belangrijk religieus man -een overste-
om Jezus te vragen zijn overleden dochtertje te doen herrijzen.
“Alstublieft, leg haar de hand op”.
Raak haar aan!
Onderweg naar het huis van de overste
komt onze vloeiende vrouw in beeld.
Ze raakt de zoom aan.
Het Griekse woord voor zoom kan ook
specifieker gelezen worden als kwast.
De kwasten aan de toenmalige rechthoekige bovenkleding
van een joodse man moeten hem herinneren aan Gods geboden.
In Numeri 15, vers 37 zegt de heer tegen Mozes:
“Zeg tegen de Israëlieten dat zij en al hun nakomelingen
aan de zoom van hun kleding kwastjes moeten bevestigen
Waarin een blauw-purperen draad verwerkt is.
Bij het zien van die kwastjes zullen jullie herinnerd worden
aan alle geboden van de Heer”.
De vrouw raakt misschien de zoom aan, misschien de kwastjes.
Uit schaamte, vanwege haar bloedingen,
Raakte zij hem aan van achteren en laag bij de grond.
Niet zijn arm of schouder.
Vanuit vertrouwen en geloof durfde zij hem,
als onreine vrouw aan te raken.
Hij zou zich niet omdraaien in afwijzing of walging.
Nee. Zij vertrouwde.
Hij draaide zich om en zag haar.
Niet allen opmerken, waarnemen,
Maar ZIEN, haar serieus nemen,
En zij voelde zich gezien,
Zij, die al 12 jaar onrein was en dus sociaal geïsoleerd.
En zij “wist’ in heel haar lichaam,
dat na de uitspraak van Jezus,
Zij genezen was. Zij was geheeld, weer heel.
Het weten van een andere orde.
Kent u dat? Dat je weet en voelt,
Dit klopt?
Jezus let op dat absolute vertrouwen.
Vertrouwen dat begint te lijken op geloof.
Aanraken en aangeraakt worden.
Geraakt worden.
Aanraken kan uit compassie of uit vraag.
Wanneer herinnert u zich nog een geste van deze aard?
Gij keerde u om naar ons toe
Gij legde uw argwaan af.
Roep ons opnieuw tot leven
Geef ons vaart, naar U toe,
Liefde herstel ons in ere. Buig ons toe naar elkaar…..
Met het ZIEN van de ander
Beginnen wij met handen en voeten te geven aan het Woord.
Het Woord, dat Jezus vleesgeworden is.
Dan stappen we uit de beschouwing van mooie verhalen
En treden we in de wereld van ontferming,
Niet alleen naar kijken maar ook doen.
Iemand raakt jou aan, je kijkt om.
Je kijkt wat er nodig is.
U heeft het zelf nodig om gezien te worden
Aangeraakt te worden.
U stapt uit uw isolement en vraagt. Tikt iemand op de schouder.
Voor beiden is moed nodig.
We wensen elkaar in moeilijke tijden vaak sterkte
De vraag is of je sterk moet en wil zijn.
Ik gebruik sinds enige tijd vaker Bonne courage.
Houd moed. Goede moed.
Sterven zal je ooit
Maar vandaag
En God weet morgen
Kun je leven, doen, zien
Iemand voor iemand zijn
Misschien
Het verschil maken, toch
Tussen onverwisselbaar uniek
En om het leven.
Tussen dood en leven.
Zien. Aanraken.
Liedboek 855